Orzeczenia NSA

II SA/Gl 901/07 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2008-06-18

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Sędziowie Sędzia WSA (del.) Ewa Janowska (spr.), Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Protokolant sekr. sąd. Elwira Massel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 czerwca 2008 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy nakazania wykonania urządzeń zapobiegających szkodom 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Gminy K. z dnia [...] r. nr [...], 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

Inne orzeczenia o symbolu:
6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Inne orzeczenia z hasłem:
Wodne prawo
Administracyjne postępowanie
Inne orzeczenia sądu:
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Inne orzeczenia ze skargą na:
Samorządowe Kolegium Odwoławcze


Uzasadnienie

Zaskarżoną decyzją z dnia [...]r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C., po rozpatrzeniu odwołania K. M. od decyzji Burmistrza Gminy K. z dnia [...]r., orzekającej o nieuwzględnieniu żądania K. M., zawartego we wniosku z dnia [...]r. w sprawie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie bądź wykonania urządzeń zapobiegających szkodom utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

We wniosku K. M., powołując się na przepisy art. 29 ustawy Prawo wodne z 2001r., inicjując postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie wskazywał, że wskutek działań właściciela sąsiedniego gruntu, niezabudowanej działki nr [...], położonej w B. przy ul. [...] - T. G., zablokowany został odpływ wody z tej nieruchomości, co skutkuje podtapianiem budynków gospodarczych i gruntów wnioskodawcy, przy czym stan ten ma charakter stały a nie tylko chwilowy. Wywodził, że podtopienia gruntów oraz stodoły i innych pomieszczeń gospodarczych doprowadzają do zalewania stanowisk hodowanych przez skarżącego zwierząt.

Z uzasadnienia decyzji organu I instancji wynika, że organ ten wskutek wydania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w dniu [...]r. decyzji kasacyjnej, rozpatrywał ponownie sprawę K. M. o wydanie decyzji w sprawie przywrócenia stanu zapobiegającego szkodliwemu wpływowi wód z nieruchomości rolnej J. G. (następcy prawnego T. G.) na jego działkę. Burmistrz Gminy K. wyjaśnił, że w decyzji SKO uchylającej jego uprzednie rozstrzygnięcie z dnia [...]r., organ odwoławczy zarzucił, iż rozpatrując sprawę nie ustosunkowano się do następujących kwestii:

- ukształtowania terenu, jaki istniał przez dokonaniem zabudowy, w tym nie wyjaśnienia, czy na nieruchomościach istniał rów odwadniający i ewentualnie, kiedy został zasypany,

- istnienia wału ziemnego wzdłuż budynku gospodarczego A. M.,

- czy na terenie zalewiska był wykopany dół na wapno, i czy prace z tym związane nie doprowadziły do obniżenia terenu,

- czy pomiędzy budynkiem A. M. a zabudowaniami gospodarczymi K. M. istniała wolna przestrzeń oraz czy istniał związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy likwidacją wolnej przestrzeni a zalewaniem budynków gospodarczych.

Organ I instancji ustalił, że działki nr [...], [...] i [...] stanowią własność K. M., znajdują się na nich; budynek mieszkalny, stodoła i usytuowane wzdłuż granicy z działką nr [...], budynki gospodarcze, w których hodowany jest inwentarz żywy.

Działka nr [...] to grunt użytkowany rolniczo, stanowiący obecnie własność J. G. Do [...] roku wschodnia część tej działki była odłogowana, porośnięta samosiejkami. Na obszarze tym powstał, w odległości około [...] m od granicy z posesja K. M., dół na wapno o powierzchni [...] m kw., a ziemia wybierana w czasie jego tworzenia odkładana była przy jego krawędzi, tworząc niewielki wzgórek. Ponieważ poziom terenu wschodniej części działki w stosunku do działek przyległych (w tym i działki K. M.) jest obniżony o około [...] cm, na jej terenie na długości [...] m w okresie wiosennym lub w następstwie intensywnych opadów deszczów gromadzi się woda. Działki nr [...] i [...] stanowią drogę wewnętrzną dojazdową do terenów rolnych oraz budynku mieszkalnego małżonków S. Droga ta na odcinku wzdłuż budynku mieszkalnego utwardzona jest gruzem, w wyniku czego podwyższono ją o około [...] cm w stosunku do poziomu działki nr [...]. Działka nr [...] stanowi własność A. M., zabudowana jest budynkiem mieszkalnym, wzdłuż południowej granicy usytuowana jest stodoła oraz obora. Działka nr [...] stanowi własność I. i W. S., na działce tej zlokalizowany jest budynek mieszkalny wraz z szambem.

Przed wydaniem decyzji z dnia [...]r. organ zlecił wykonanie ekspertyzy biegłemu w zakresie postępowań wodnoprawnych, J. S., posiadającemu uprawnienia budowlane w zakresie melioracji wodnych, na okoliczność ustalenia przyczyn powstawania zastoiska wodnego na działkach nr [...] i [...] oraz wskazania rozwiązań technicznych, które umożliwiłyby odprowadzanie nadmiaru wód z tych nieruchomości.

Opracowanie opinii oparto na informacjach z akt sprawy, wizji przeprowadzonej w terenie, dokumentującej fotograficznie stan nieruchomości na dzień [...]r. oraz pomiarach niwelacyjnych terenu. W opinii biegły ustalił, na podstawie pomiarów niwelacyjnych, że teren objęty ekspertyzą posiada niewielki spadek w kierunku od pól do ulicy [...]. Najniżej położona jest działka [...] - K. M. Różnica rzędnych pomiędzy przedmiotową działką a rzędną gruntów użytkowanej rolniczo działki nr [...], poza terenem, na którym tworzy się zastoisko wody, wynosi [...] m do [...] m. W opinii biegły potwierdził, że w narożu działki [...] tworzonym przez budynki gospodarcze znajduje się obniżenie terenu oraz wyjaśnił, że na archiwalnych mapach ewidencyjnych, będących w posiadaniu jednostki prowadzącej ewidencję urządzeń melioracji wodnych szczegółowych, zarówno w obrębie omawianych działek, jak i na terenie przyległym brak jest zaznaczenia jakiegokolwiek rowu, służącego odprowadzaniu wody. W opinii wskazano również, że wzdłuż budynku A. M. nie ma żadnego wału ziemnego, natomiast dół po wapnie został zasypany. W ocenie biegłego, nie miało znaczenia w zakresie zmiany stanu wody na gruncie wykonanie dołu na wapno zlokalizowanego w obrębie rozlewiska, bowiem w dole tym poziom wody układał się na poziomie lustra wody na terenie przyległym, a jeżeli lustro wody było poniżej terenu wówczas poziom wody w dole układał się na poziomie lustra wody gruntowej, co nie zmieniało stosunków wodnych. W zakresie likwidacji rowu odwadniającego biegły wyraził opinię, że przedmiotowy teren w latach mokrych ulega podtopieniu, a rów dopóki istniał, skutecznie odcinał napływ wody z terenów położonych wyżej, a także pełnił rolę odwadniającą dla terenów doń przyległych. Ponadto biegły stwierdził, że istniejący obecnie niewłaściwy stan wody na gruncie występujący na działkach nr [...] i [...], a także na działkach przyległych powstał na skutek antropopresji, tzn. działania człowieka na terenie dotychczas niezabudowanym. Były to zabudowa terenu budynkami mieszkalnymi, gospodarczymi, ogrodzeniami, niezbędną do obsługi posesji komunikacją, co przy braku regulacji stosunków wodnych stanowiło aspekt negatywny, mimo zgodności z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Jednocześnie biegły przyznał, że obecnie nie można podać, w jakim stopniu zostało zmienione ukształtowanie omawianego terenu w stosunku do stanu z lat [...], [...], [...], jednak generalnie kierunek odpływu wód od pól do ulicy [...] nie uległ zmianie, choć droga gruntowa odchodząca od ulicy [...] w kierunku pól i przebiegająca przy zastoisku, została na przestrzeni lat ubiegłych utwardzona i nieco podwyższona poprzez zasypywanie kolein gruzem i żużlem.

Organ w pełni zgodził się z opinią biegłego rzeczoznawcy oraz wnioskiem, że istniejący zły stan wody na omawianych działkach można jedynie rozwiązać przez wspólne działania wszystkich zainteresowanych właścicieli podtapianych działek poprzez wykonanie systemu odwadniającego, bądź w formie rowów otwartych, bądź to w formie drenażu krytego, z odprowadzaniem wody do kolektora deszczowego w pasie drogowym ulicy [...]. W tym celu na rozprawie administracyjnej zaproponowano stronom (właścicielom działek: [...], [...], [...], [...],[...]) zawarcie ugody, jednakże z uwagi na stanowisko negatywne K. M. nie doszło do jej zawarcia.

Dodatkowo w uzasadnieniu decyzji pierwszoinstancyjnej wyjaśniono, iż w sprawie, w dniu [...]r. przeprowadzono w terenie oględziny, w trakcie których ustalono, że dół po wapnie został zasypany, krzewy wycięte a teren przeorany. Na działce [...] stwierdzono występowanie zastoiska wody. Równocześnie ustalono, że w zasobie Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej w K. dla obrębu B., gmina K., znajdują się mapy ewidencyjne gruntów, założone w [...]r. ukazujące jedynie granice ewidencyjne działek. Natomiast mapy sytuacyjno-wysokościowe dla terenów położonych w B., przy ulicy [...] zostały założone w [...]r. i obejmują jedynie tereny wzdłuż głównych ciągów komunikacyjnych "zabudowane i uzbrojone - sekcja [...] w skali [...]", zaś dla terenów upraw polowych brak jest map zasadniczych, i z tych przyczyn nie można ustalić w sposób niebudzący wątpliwości, jakie rzędne posiadał przedmiotowy teren przed jego zabudową. Na mapach tych nie został uwidoczniony przebieg rowu odwadniającego.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł K. M. kwestionując ustalenia zawarte w opinii oraz podnosząc, że biegły nieprawidłowo podał rzędne w granicy działek [...], nie dokonał pomiarów przy budynku gospodarczym A. M., w narożniku działek [...], [...], [...], gdzie gromadzi się woda oraz bezkrytycznie przyjął oświadczenie J. G. o przebiegu rowu. Zarzucił, że został pozbawiony możliwości udziału w oględzinach w dniu [...]r., ponieważ przy biernym stanowisku członków komisji nie został wpuszczony na posesje małżonków G., M. i S. Zarzucił organowi odmowę dokonania kontroli szamb właścicieli sąsiednich działek oraz naruszenie przepisów postępowania, bowiem w sprawie zaginął protokół z oględzin przeprowadzonych w dniu [...]r. Wywodził, że zakłócenie stosunków wodnych nastąpiło na skutek wybudowania budynku gospodarczego przez I. F. ponieważ sytuacja była poprawna do czasu funkcjonowania rowu pomiędzy posesjami G., F. (M.).

Po rozpoznaniu wniesionego w terminie odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., decyzją z dnia [...]r. znak [...], utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, że zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001r. Prawo wodne (Dz. U. Nr 115, poz. 1229), właściciel gruntu nie może zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich.

Stosownie do ust. 2 cytowanego wyżej przepisu, na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmiany w odpływie wody, powstałych na jego gruncie w wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany wody szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może w drodze decyzji nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom (art. 29 ust.3). W rozpoznawanej sprawie ustalono, że na terenie działki nr [...] w B. istnieje zalewisko, z którego woda podtapia zabudowania gospodarcze K. M. oraz budynki A. M., posadowione w granicy z ww działką. Skład orzekający Kolegium podzielił w pełni ustalenia poczynione w opinii J. S., z której wynika, że kierunek spływu wód jest od pół w kierunku ul. [...], przy czym teren działki K. M. położony jest niżej niż teren J. G. Z tych też względów musi dochodzić do zalewania działki odwołującego, do tego szczelna zabudowa budynków w granicy z działką nr [...] uniemożliwia odpływ wodzie, wskutek czego tworzy się zastoisko. Organ odwoławczy uznał, że rzędne dokonanych pomiarów w narożniku działek o numerach [...], [...],i [...] zostały odwzorowane na mapie sytuacyjno-wysokościowej i w pełni potwierdzają wnioski biegłego. Tym samym nawet błędne odczytanie przez biegłego numerów działek nie miało w ocenie organu, wpływu na wiarygodność dokonanych pomiarów. Odnosząc się do kwestii funkcjonowania rowu odwadniającego, organ odwoławczy podzielił zdanie, iż wykopanie tego rowu zostało dokonane przez poszczególnych właścicieli działek w związku z tzw. latami mokrymi. Rowy te nie były naniesione na jakiejkolwiek mapie. Następnie, z uwagi na tzw. lata suche poszczególni właściciele dokonali zasypania tych rowów. Organ podkreślił, że rów ten odprowadzał wodę do przydrożnego rowu ulicy [...], a obecnie wskutek wybudowania kolektora deszczowego ww ulicy rów ten i tak nie spełniałby swojej roli. Organ zaakcentował, że to sam odwołujący przyznał, iż do podtapiania jego działek dochodzi od [...] roku, a więc zasypanie rowu nie mogło mieć wpływu na stosunki wodne.

Wobec powyższego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze podzieliło stanowisko organu I instancji wyrażone w zaskarżonej decyzji, wskazując jednocześnie, iż stan wody jest wypadkową wielu czynników, wynikających z działań na tym terenie, a przede wszystkim z zabudowy budynkami mieszkalnymi, gospodarczymi, ogrodzeniami i niezbędną do obsługi posesji komunikacją, a także wybudowania kolektora deszczowego ul. [...]. Wbrew stanowisku odwołującego Kolegium nie uznało, iż zakłócenie stosunków wodnych nastąpiło wskutek wybudowania budynku mieszkalnego przez I. F., bowiem budynek ten powstał wcześniej niż zabudowania gospodarcze odwołującego. W tym stanie rzeczy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze przyznało, że koncepcje działań mających na celu przywrócenie prawidłowych stosunków gruntowo-wodnych na tym terenie zawarte w omawianej opinii, które by usunęły zagrożenie gromadzenia się wód opadowych, wykraczają poza przedmiot tego postępowania. Powinny być przedmiotem odrębnych działań inwestycyjnych.

Równocześnie organ II instancji nie podzielił stanowiska odwołującego dotyczącego nieprawidłowości w prowadzonym przez organ I instancji postępowaniu wyjaśniającym, podnosząc, że to właściciel decyduje o prawie wejścia na jego nieruchomość. Zaś w dniu [...]r. wykonano jedynie dokumentację fotograficzną bez sporządzania protokołu, celem ustalenia konieczności wypompowania wody z posesji K. M. przez Straż Pożarną.

Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego została zaskarżona przez K. M., w skardze podniesiono zarzuty zbieżne z odwołaniem. Skarżący zakwestionował ponownie ustalenia poczynione w opinii biegłego J. S. oraz zawarte tam wnioski. Dodał, że istotne w sprawie jest, czego nie doceniły organy, dogłębne rozważenie problemu rowu odwadniającego, w tym wpływu na zachowanie stosunków wodnych na przedmiotowym terenie, (ustalenie uprzedniego jego przebiegu, daty zasypania). Nadto skarżący zarzucił, iż organy nie rozważyły kwestii, jaki wpływ na stwierdzone bezspornie podtopienia, miało podwyższenie terenu u sąsiadów, w tym na posesji J. G., A. M., I. S. oraz rozbudowa pomieszczeń gospodarczych na tych działkach. Jednocześnie podniósł, iż organy nie przeprowadziły wyczerpującego postępowania wyjaśniającego, ponieważ, mimo zgłoszenia przez niego takiego zarzutu, nie zbadano, czy woda występująca w narożniku spornych działek nie pochodzi z nieszczelnych szamb lub czy nie zostały tam umyślnie odprowadzone ścieki. W kolejnych pismach procesowych skarżący podtrzymywał swoje zarzuty i wywodził, że z winy organu pierwszej instancji i nieobiektywnego działania urzędników nie może dojść do prawidłowego rozstrzygnięcia. Wskazał, że toczy się postępowanie karne związane z nielegalnym odprowadzaniem ścieków na grunty sąsiednie, w którym uzyskał status osoby pokrzywdzonej. Na rozprawie przed Sądem skarżący wyjaśnił, że nie składa wniosku o zwrot kosztów postępowania, a jedynie domaga się zasądzenia od Burmistrza K. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego stosownych kosztów.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie przed Sądem pełnomocnicy organu wnieśli, w sytuacji uwzględnienia skargi przez Sąd, o uchylenie zarówno decyzji organu I instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli jego zgodność z przepisami prawa materialnego i prawidłowość przyjętej przez organ procedury, która doprowadziła do wydania aktu.

Odnotować również przyjdzie, iż stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, iż w granicach danej sprawy, Sąd dokonuje oceny zgodności zaskarżonego aktu z przepisami prawa, bez względu na zarzuty podniesione w skardze.

Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja, jak również utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. Nr 115, poz. 1229 ze zm.) - zwanej dalej Prawo wodne, oraz art. 7, 77 i 107 K.p.a.

Wskazać należy, iż zgodnie z artykułem 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może:

1) zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich;

2) odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie.

Na właścicielu gruntu ciąży ponadto obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Jeżeli zaś spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom.

Z brzmienia niniejszego przepisu wynika zatem ogólny zakaz dokonywania przez właściciela działki jakichkolwiek zmian stanu wody na gruncie oraz kierunku jej spływu, ze szkodą dla gruntów sąsiednich, oraz obowiązek prawny usunięcia wszelkich przeszkód oraz zmian powstałych na jego działce, jeżeli szkodliwie wpływają one na grunty sąsiednie. Dodać należy, że przepisy zawarte w art. 29 Prawa wodnego odnoszą się do stanu wody na gruncie rozumianego, jaki pewien stan faktyczny niekoniecznie związany z prawnie uregulowanymi sposobami korzystania z wód i istniejący w oderwaniu od faktu jego ujawnienia w rejestrach urzędowych. Warto bowiem zauważyć, że normy zawarte w art. 29 Prawa wodnego adresowane są do właścicieli nieruchomości niezależnie od tego czy na ich terenie znajdują się w ogóle urządzenia wodne w rozumieniu ustawy Prawo wodne, a tym bardziej niezależnie od tego czy urządzenia te figurują w rejestrach urzędowych. Celem bowiem art. 29 Prawa wodnego jest zapewnienie niepogorszenia stanu stosunków wodnych na gruntach, zakaz ingerencji w faktyczny stan wody na gruntach, jeśli to może szkodliwie oddziaływać na grunty sąsiednie, nie zaś nakaz utrzymania i konserwacji urządzeń wodnych, czy zakaz ich niszczenia, które to obowiązki podlegają dyspozycjom odrębnych przepisów.

Konsekwencją powyższych rozważań musi być stwierdzenie, że wydanie decyzji w oparciu o art. 29 Prawa wodnego wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego zmierzającego do ustalenia stanu faktycznego sprawy, czyli np. stwierdzenia czy właściciel dokonał zmiany stosunków wodnych na swoim gruncie i czy zmiany te szkodzą gruntom sąsiednim.

Niespornym w rozpoznawanej sprawie pozostaje fakt, iż na terenie działki J. G. tworzy się okresowe rozlewisko, z którego wody podtapiają działkę skarżącego oraz znajdujące się tam zabudowania gospodarcze, utrudniając prowadzenie w nich hodowli zwierząt. Równocześnie niesporna w sprawie pozostała okoliczność, że rozlewisko to nie stanowi naturalnego zbiornika i pojawiło się od pewnego czasu.

Zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy wskazuje, że w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że na przedmiotowych działkach, w tym na działce [...] J. G. oraz działce skarżącego wraz z obszarem oddziaływania, znajdował się rów melioracyjny (odwadniający) wybudowany w latach [...], przecinał on w poprzek działki poszczególnych właścicieli, a następnie uchodził do rowu na ulicy [...]. Rów ten pełnił swoją rolę, bowiem wówczas nie dochodziło do podtapiania działki skarżącego i jak zgodnie oświadczyły wszystkie strony postępowania rów ten został zasypany, a teren przeorany, przy czym na niektórych działkach istnieje ślad tego rowu.

Tymczasem organy orzekające w sprawie, powołując się na opinię biegłego uznały, że powstanie okresowego rozlewiska, które obejmuje swoim zasięgiem również działkę nr [...] będącą własnością skarżącego, spowodowane zostało działaniami inwestycyjnymi: zabudową terenu budynkami mieszkalnymi, gospodarczymi, ogrodzeniami, utwardzeniem i podwyższeniem drogi wewnętrznej, wybudowaniem kolektora deszczowego ulicy [...], związanego z likwidacją rowu przydrożnego w pasie drogowym. Jednocześnie organy przyznały, iż likwidacja rowu odwadniającego miała niewątpliwie niekorzystny wpływ na stan wody na działce nr [...], lecz nie było to zasadniczą przyczyną zmiany stosunków wodnych i nie był to wpływ znaczący wobec działań inwestycyjnych na tym terenie.

Sąd nie podzielił stanowiska organu. Powtórzyć przyjdzie, że art. 29 Prawa wodnego ustanawia wobec właściciela gruntu zakaz zmiany stanu wody na gruncie za szkodą dla gruntów sąsiednich i związany z tym obowiązek usunięcia przeszkód lub zmian w odpływie wody nawet powstałych wskutek przypadku lub działania osób trzecich. Pojęcie stanu wody na gruncie oznacza pewien stan faktyczny, niekoniecznie związany w prawnie uregulowanymi sposobami korzystania z wód i istniejący niezależnie od jego ujawnienia w urządzeniach rejestrujących określone stany faktyczne lub prawne nieruchomości, jak księgi wieczyste czy ewidencja gruntów. Stąd argument podniesiony przez organy, że skoro rów odwadniający nie został naniesiony na archiwalnych mapach ewidencyjnych to nie można mu nadać znaczenia prawnego, przy zastosowaniu art. 29 Prawa wodnego, nie może znaleźć akceptacji Sądu. W konsekwencji, ustalenie czy rów przebiegający przez działki [...] i [...], którego istnienie oraz późniejsze zasypanie, w świetle zgromadzonego materiału dowodowego ma charakter bezsporny, stanowi urządzenie wodne ujęte w katastrach wodnych, nie może mieć żadnego wpływu na zastosowanie w sprawie art. 29 Prawa wodnego.

Skoro więc, jak wskazał zresztą organ odwoławczy, w rozpoznawanej sprawie doszło do naruszenia przez właścicieli działek sąsiednich przepisów prawa materialnego (art. 29 prawa wodnego) poprzez zasypanie rowu odwadniającego, organ administracji publicznej zobowiązany był przeprowadzić stosowne postępowanie dowodowe, celem określenia naruszeń dokonanych przez poszczególnych właścicieli działek (nie tylko działki nr [...]) i adekwatnie do poczynionych przez nich zmian na gruncie podjąć decyzję o ewentualnym zobowiązaniu ich do przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, zgodnie z art. 29 ust. 3 prawa wodnego. Należy bowiem mieć na uwadze, iż zgodnie z zasadą praworządności określoną w art. 7 Konstytucji organy administracji publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Nie mogą one zatem w ocenie Sądu, tolerować niezgodnych z prawem zachowań, w sytuacji gdy w konsekwencji ich dokonań, tak jak ma to miejsce w rozpoznawanej sprawie, dochodzi do powstawania rozlewiska, zagrażającego mieniu ludzi. Przepis art. 29 ust. 3 prawa wodnego daje bowiem właściwym organom administracji publicznej możliwość władczej ingerencji w sferę prawa własności. W przypadku wykazania więc, tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, iż w wyniku działań dokonanych przez właściciela gruntu doszło do naruszenia stanu wód ze szkodą dla gruntów sąsiednich, o czym świadczy powstałe zalewisko, organ winien z tego prawa skorzystać. Przy czym kwestię, czy naruszenie stanu wód było istotne, czy też nie należy rozpoznawać jedynie w odniesieniu do skutków, jakie w konsekwencji zaistniały, czyli szkody powstałej na gruncie sąsiednim.

Ponadto należy wskazać, iż jak wynika z akt sprawy postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte na wniosek K. M. z [...]r., uzupełniony [...]r., w którym żądał przywrócenia stanu wody na gruncie istniejącego w przeszłości, bądź wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, wskazując na okoliczności, które w jego ocenie przyczyniły się do powstawania na terenie należącej do niego działki okresowego rozlewiska, tj. budowa budynków mieszkalnych, gospodarczych, budowa murowanych ogrodzeń posesji, podwyższenie poziomu ulicy podwyższanie terenów budowlanych wzdłuż tej ulicy, odprowadzanie ścieków z szamb na tereny sąsiednich działek.

Tymczasem, organy rozpoznające niniejszą sprawę ograniczyły się jedynie do zbadania kwestii wpływu ukształtowania terenu dz. [...] położonej w B. przy ul. [...], na stan wody opadowej na gruncie i jej wpływ na działki sąsiednie nr [...], [...],[...] stanowiące własność skarżącego, położone B. przy ul. [...] i pomimo potwierdzenia okoliczności podnoszonych przez skarżącego, iż przyczyna zalewania jej gruntów jest złożona, bowiem ma na nią wpływ, jak wskazano w ekspertyzie, wiele czynników, organ nie odniósł się do wszystkich wskazanych kwestii. Nadto nie zbadano i nie rozważono kwestii, czy pojawiające się na działce [...] rozlewisko jest także wynikiem odprowadzania tam nieczystości płynnych ze zbiorników eksploatowanych przez właścicieli sąsiednich nieruchomości.

Nieodniesienie się przez organy orzekające w niniejszej sprawie do wszystkich argumentów podniesionych we wniosku strony, prowadzi do konkluzji, iż organy prowadząc postępowanie administracyjne uchybiły obowiązkowi wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności faktycznych sprawy. Tym samym wydane przez nie orzeczenia naruszają jedną z podstawowych zasad kodeksu postępowania administracyjnego, jaką jest zasada prawdy obiektywnej, określona w art. 7 K.p.a., oraz art. 77 K.p.a., który zobowiązuje organy do wyczerpującego zebrania i rozpoznania materiału dowodowego w sprawie.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zgromadzony materiał dowodowy w sprawie i jego ocena nie były wystarczające do podjęcia rozstrzygnięcia przez organ administracji publicznej, wobec czego działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c oraz art. 135 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania przysługujących skarżącemu od organu w razie uwzględnienia skargi, stosownie do art. 200 P.p.s.a, nie orzeczono, wobec braku wniosku w tym przedmiocie.

Rozpoznając sprawę ponownie organ winien zbadać, czy i jaki wpływ na powstawanie rozlewiska mają poszczególne wykazane w ekspertyzie i wniosku skarżącego działania inwestycyjne poczynione przez właścicieli działek sąsiadujących z terenem, na którym tworzy się rozlewisko, w tym także przeprowadzić postępowanie zmierzające do ustalenia konkretnej lokalizacji i przebiegu rowu odwadniającego m.in. działkę skarżącego, kiedy i przez kogo został zasypany i w jakim stopniu zakłóciło to stosunki wodne na tym terenie. Dokładnego ustalenia wymaga również kwestia ewentualnego odprowadzania ścieków na grunty sąsiednie oraz kwestia zabudowy w granicy działek [...], [...], [...], w tym także przez skarżącego.

Następnie w oparciu o tak zebrany materiał dowodowy (w sytuacji uznania, iż dokonano ich niezgodnie z art. 29 ust. 1 i 2 prawa wodnego), podjąć stosowną decyzję zobowiązującą właścicieli gruntów do dokonania określonych prawem czynności (art. 29 ust. 3 Prawa wodnego).

Inne orzeczenia o symbolu:
6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Inne orzeczenia z hasłem:
Wodne prawo
Administracyjne postępowanie
Inne orzeczenia sądu:
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Inne orzeczenia ze skargą na:
Samorządowe Kolegium Odwoławcze

Szukaj inne orzeczenia NSA: