Orzeczenia NSA

II SA/Sz 285/07 - Wyrok WSA w Szczecinie z 2007-10-24

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Dolecki (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Stefan Kłosowski,, Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska, Protokolant Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 03 października 2007 r. sprawy ze skargi P. Spółki Akcyjnej na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zaniechania użytkowania oddala skargę

Inne orzeczenia o symbolu:
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części, wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, przeniesienie pozwolenia na budowę, zatwierdzenie projektu budowlanego
Inne orzeczenia z hasłem:
Nadzór budowlany
Inne orzeczenia sądu:
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Inne orzeczenia ze skargą na:
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego


Uzasadnienie

Decyzją z dnia (...( Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w S., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 16.04.2004 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 93, poz. 888) oraz art. 51 ust. 1 pkt 1, w zw. z art. 71 ust. 3, i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7.07.1994 r. - Prawo budowlane (t.jedn. Dz. U. z 2003 r., Nr 207, poz. 2016, ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania Spółki Akcyjnej P. z siedzibą w P., od decyzji z dnia (...( Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K., nakazującej zaniechanie użytkowania fermy trzody chlewnej w N., zlokalizowanej na działkach nr (...( i nr (...( obręb N. - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu podano, że na podstawie art. 50 ust. 1, w zw. z art. 71 ust. 3 Prawa budowlanego, postanowieniem z dnia (...( Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K., po stwierdzeniu samowolnej zmiany sposobu użytkowania obiektów fermy trzody chlewnej, w obiektach wybudowanych dla planowanej hodowli trzody chlewnej w ilości 3646 sztuk, po przebudowie uzyskano 12 000 stanowisk hodowlanych, wstrzymał ich użytkowanie. Organ odwoławczy utrzymał w mocy powyższe postanowienie.

Następnie decyzją z dnia (...(, na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, nakazał zaniechanie użytkowania fermy. Od tej decyzji odwołała się Spółka Akcyjna P., wnosząc o jej uchylenie. Strona skarżąca podniosła, że decyzja jest przedwczesna, ponieważ została wydana zanim organ odwoławczy rozpatrzył zażalenie na postanowienie o wstrzymaniu użytkowania fermy. Ponadto organ nienależycie wyjaśnił okoliczności zgłoszenia remontu istniejących obiektów fermy. Postępowanie administracyjne, zmierzające do ustalenia stanu faktycznego, zawiera pozory staranności, bowiem organ:

- nie zapoznał się z projektem budowlanym fermy i postępowaniem prowadzącym do wydania pozwolenia na budowę w 1980 r.,

- nie posiada dokumentów z okresu rozruchu technologicznego fermy po jej wybudowaniu, więc nie zna funkcji i technologii oraz warunków i sposobu użytkowania budynków inwentarskich od 1980 r. - nie przeprowadził żadnego dowodu w tym zakresie,

- nie ustalił, opierając się tylko na danych z części kopii projektu, jak faktycznie budynki inwentarskie były zasiedlane od 1980 r. do dnia przejęcia i dnia kontroli w 2005 r. i ile było tam zwierząt,

- nie określił zgodności wybudowania fermy z pozwoleniem na budowę z 1980 r.,

- nie ustalił funkcji terenu w planie zagospodarowania terenu obowiązującym w 1980 r. tj. wydania pozwolenia na budowę - skoro uznał to za ważkie,

- nie ustalił czy w ogóle i w jakich okolicznościach zmieniono sposób użytkowania budynków inwentarskich z bezściółkowego przewidzianego PT i w pozwoleniu na budowę/ na ściółkowe, wymagane planem zagospodarowania z 1987 r.,

- nie ma dowodów na okoliczność sposobu użytkowania fermy przez poprzednich dzierżawców, chyba nawet nie próbował ich ustalić.

Strona skarżąca zarzuciła nadto, że organ I instancji nie udowodnił i nie opisał na czym polegała w 2005 r. zmiana warunków pracy, higieniczno-sanitarnych oraz ochrony środowiska. Ferma jest pod stałym nadzorem służb weterynaryjnych i WIOŚ, a sama sugerowana zmiana ilości DJP nie jest wystarczająca, mając na uwadze technologię produkcji i postęp techniczny, jaki nastąpił w produkcji rolnej przez 25 lat. Przed wydzierżawieniem terenu fermy od AWRSP Spółka nie ukrywała, że zamierza prowadzić działalność w ilości 12000 stanowisk tuczu, a mimo to nikt z członków władz Gminy, AWRSP lub urzędników nie kwestionował zamierzenia w aspekcie niezgodności z miejscowym planem zagospodarowania. W dniu (...( została wydana decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla planowanej modernizacji fermy, a w dniu (...( kolejna decyzja o przedłużeniu terminu ważności decyzji poprzedniej. Skarżąca zakwestionowała również prawidłowość podstawy prawnej zaskarżonej decyzji oraz wskazała, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, na terenach przeznaczonych na cele produkcji rolnej, inwestycje związane z działalnością rolniczą wyłączone są spod ustawodawstwa o planowaniu przestrzennym.

Organ II instancji odnosząc się do podniesionych zarzutów stwierdził, że w obiektach wybudowanych na podstawie pozwolenia na budowę z dnia (...(, prowadzona jest hodowla trzody chlewnej. W obiektach zaprojektowanych na obsadę trzody chlewnej w ilości 3646 sztuk /stan średniodzienny/, po ich przebudowie obsada wynosi 10500 sztuk. Roboty adaptacyjne obiektów fermy wymagały, co najmniej uprzedniego zgłoszenia właściwemu organu administracji architektoniczno-budowlanej, a w stosunku do obiektów nr 10 i nr 11 uzyskania pozwolenia na budowę. Powyższe roboty inwestor wykonał samowolnie. Przedłożonego przez Spółkę zgłoszenia remontu istniejących obiektów fermy, pisma z dnia 10.01.2001 r. skierowanego do Starostwa Powiatowego w K. nie można uznać za dowód dokonanego zgłoszenia, ponieważ nie zawiera potwierdzenia wpływu do organu. Ponadto, w piśmie z dnia 23.05.2005 r. Starosta (...( poinformował, że w 2001 r. nie wpłynęło zgłoszenie firmy P. o remoncie obiektów fermy.

Zmiana wykorzystania istniejących obiektów fermy, w których po przebudowie liczba hodowanych zwierząt zwiększyła się prawie trzykrotnie, a licząc w dużych jednostkach przeliczeniowych (DJP) dwukrotnie, spowodowała zmianę warunków pracy higieniczno-sanitarnych i ochrony środowiska. Nastąpiła więc zmiana sposobu użytkowania budynków. Argument skarżącej, iż ferma jest pod stałym nadzorem służb weterynaryjnych i Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska, nie dowodzi, że nie dokonano zmiany sposobu użytkowania.

Zgodnie z art. 71 ust. 1 Prawa budowlanego zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części wymaga pozwolenia właściwego organu. Przez zmianę sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części rozumie się m.in. podjęcie albo zaniechanie w obiekcie budowlanym lub jego części działalności zmieniającej warunki bezpieczeństwa pożarowego, powodziowego lub pracy, warunki zdrowotne, higieniczno-sanitarne lub ochrony środowiska, bądź wielkość lub układ obciążeń (art. 71 ust. 2 pkt 2). Przedmiotowa zmiana sposobu użytkowania dokonana została bez pozwolenia właściwego organu.

Zgodnie z art. 71 ust. 3 cyt. ustawy, w razie zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części bez pozwolenia, przepisy art. 50 i art. 51 stosuje się odpowiednio.

Organ I instancji, stosownie do powyższego przepisu, postanowieniem z dnia 28.02.2005 r., na podstawie art. 50 ust. 1 ustawy, wstrzymał użytkowanie obiektów fermy, a następnie zaskarżoną decyzją, na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1, nakazał zaniechanie ich użytkowania. Rozstrzygnięcie podjęte przez organ I instancji jest zgodne z prawem. Organ słusznie uznał, że doprowadzenie dokonanej samowoli do stanu zgodnego z prawem (na co zezwala art. 51 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy) jest niemożliwe.

Podstawą legalizacji samowoli budowlanej jest potwierdzenie jej zgodności z obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego. Dla terenu, na którym zlokalizowana jest ferma, nie ma obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego. Poprzedni plan z 1987 r., który obowiązywał do 31.12.2003 r., w okresie kiedy Spółka P. rozpoczęła działalność na fermie w N., nie dopuszczał na tym terenie hodowli w takiej ilości, jak obecnie. Zapis w planie brzmiał: "PGR - ferma trzody chlewnej - ściółowa - istniejąca. Obiekty zrealizowane i niezasiedlone. Adaptacja części obiektów na suszarnie zielonek i mieszalnie pasz, pozostałe obiekty wykorzystywać zgodnie z przeznaczeniem - 3000 sztuk trzody chlewnej." Dlatego też, z powodu niezgodności z planem, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., decyzją z dnia (...(, stwierdziło nieważność decyzji Burmistrza P. z dnia (...(, w sprawie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na modernizacji istniejącej fermy trzody chlewnej w N., a wcześniej Starosta (...(, decyzją z dnia (...( odmówił zatwierdzenia projektu budowlanego oraz udzielenia pozwolenia na budowę tej inwestycji. Ponadto Burmistrz P., decyzją z dnia (...(, odmówił ustalenia warunków zabudowy na kolejną rozbudowę fermy /budowę zbiornika na gnojowicę wraz z niezbędną infrastrukturą/. Zarzut strony skarżącej o niedokładnym ustaleniu przez organ I instancji stanu faktycznego jest nietrafny. Zebrany w sprawie materiał dowodowy jest wystarczający do stwierdzenia, że Spółka dokonała samowoli budowlanej.

Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. złożyła Spółka Akcyjna P. z siedzibą w P. wnosząc o jej uchylenie i podnosząc zarzuty naruszenia prawa procesowego oraz materialnego.

Strona skarżąca podniosła, że decyzja jest przedwczesna, ponieważ w prowadzonym postępowaniu o zmianę sposobu użytkowania fermy trzody chlewnej w N., organ I instancji postanowieniem z dnia (...( wstrzymał użytkowanie fermy trzody chlewnej. Następnie postanowienie to, jak i postanowienie organu II instancji z dnia (...( utrzymujące je w mocy, zostały uchylone wyrokiem z dnia 15 grudnia 2005 r., Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. (II SA/Sz 770/05). Organ II instancji przed uprawomocnieniem się własnego postanowienia, które następnie zostało uchylone przez sąd administracyjny, przedwcześnie orzekł co do istoty sprawy, dlatego zaskarżona decyzja jako przedwczesna z mocy prawa podlega uchyleniu. Zdaniem strony skarżącej uzasadnienie decyzji oparte jest na tym samym stanie faktycznym i na tej samej argumentacji powtórzonej z uprzednich postanowień organów I i II instancji. Skoro wyrok sądu administracyjnego uchylił je, to taka sama motywacja winna leżeć u podstaw wyroku uchylającego zaskarżoną decyzję.

Poza tym organy przyjęły, iż stan faktyczny przedmiotowej sprawy podlegał subsumcji z art. 71 ust. 3 Prawa budowlanego w brzmieniu wynikającym z tekstu jednolitego ( Dz. U. z 2003 r. nr. 207 poz. 2016 ze zm.). Artykuł 71 cyt. ustawy

w ówczesnym stanie prawnym stanowił, że:

1. Zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części wymaga pozwolenia właściwego organu.

2. Przez zmianę sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części rozumie się w szczególności:

1) przeróbkę pomieszczenia z przeznaczeniem na pobyt ludzi albo przeznaczenie do użytku publicznego lokalu lub pomieszczenia, które uprzednio miało inne przeznaczenie bądź było budowane w innym celu,

w tym także przeznaczenie pomieszczeń mieszkalnych na cele niemieszkalne,

2) podjęcie albo zaniechanie w obiekcie budowlanym lub jego części działalności zmieniającej warunki bezpieczeństwa pożarowego, powodziowego lub pracy, warunki zdrowotne, higieniczno-sanitarne lub ochrony środowiska, bądź wielkość lub układ obciążeń.

3. W razie zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części bez pozwolenia, o którym mowa w ust. 1, przepisy art. 50, art. 51 i art. 57 ust. 7 stosuje się odpowiednio. W decyzji, o której mowa w art. 51 ust. 1, właściwy organ może nakazać właścicielowi albo zarządcy przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części.

Organy nadzoru budowlanego przyjęły, że zastosowanie powyższego przepisu ma uzasadnienie w treści art. 2 ust. 3 ustawy z 16.04.2004 r. o zmianie ustawy prawo budowlane (Dz.U Nr 93 poz. 888). Przepis art. 2 ust. 1 stanowi, że do spraw wszczętych a niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy tej ustawy, z zastrzeżeniem ust. 2-4. W sprawach zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, wszczętych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe (art. 2 ust. 2). Przepisu art. 71a, ustawy o której mowa wart. 1, nie stosuje się do zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, bez wymaganego pozwolenia

i dokonanego przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy. W takich przypadkach stosuje się przepisy dotychczasowe (art. 2 ust. 3).

Ustawa ta została ogłoszona w Dzienniku Ustaw z dnia 30 kwietnia 2004 r. i weszła w życie po 30 dniach od dnia jej ogłoszenia ( art. 4), czyli od dnia 31 maja 2004 r. Zdaniem skarżącego te przepisy intertemporalne nie mają zastosowania w przedmiotowej sprawie, albowiem z ust. 1 wynika, że chodzi o sprawy wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy.

Spółka Akcyjna P. pismem z dnia 17.01.2005 r. została zawiadomiona przez organ nadzoru budowlanego o terminie wizji lokalnej wyznaczonej na dzień 27.01.2005 r. Można zatem przyjąć, że wszczęcie postępowania nastąpiło w styczniu 2005 r., a nie przed 31.05.2004 r., tak jak wymaga ustawa z dnia 16.04.2004 r. o zmianie ustawy prawo budowlane. Podobne wnioski należy wysnuć z ust. 2-go powołanego przepisu i przy przyjęciu założenia, że doszło do zmiany sposobu użytkowania, albowiem sprawa nie była wszczęta przed dniem 31.05.2004 r. W konsekwencji, zdaniem skarżącego, nie ma do niego zastosowania art. 71 ust. 3 Prawa budowlanego w brzmieniu tekstu jednolitego z 2003 r. (Dz. U. z 2003 r. Nr 207 poz. 2016), lecz w brzmieniu z 2005 r. o odmiennej treści.

Ponadto w osnowie decyzji organu II instancji przy powołaniu tekstu jednolitego prawa budowlanego z Dziennika Ustaw z 2003 r. dodano "z późniejszymi zmianami". Nie jest jasne o jakie zmiany chodzi organowi i czy zdaniem organu zmiany te mają wpływ na rozstrzygnięcie.

Zdaniem strony skarżącej organ odwoławczy nie zweryfikował stanowiska organu I instancji i przyjął, że spółka nie dokonała zgłoszenia remontu istniejących obiektów (pismo z dnia 10 stycznia 2001 r.), poprzestał na wyjaśnieniach Wydziału Architektury i Budownictwa, podczas gdy adresatem pisma było Starostwo Powiatowe w K. Spółka Akcyjna P. pomimo poszukiwań w archiwach nie odnalazła książki wysyłek pocztowych z interesującego okresu, ale duży rozmiar prowadzonej działalności rolniczej wyklucza pomyłkę, co do złożenia zgłoszenia w Starostwie Powiatowym, albowiem tylko sekretariat spółki nadaje pismom numery nadawcze. Skoro taki numer ma pismo spółki, należy przyjąć, że zostało złożone.

Organ odwoławczy, w uzasadnieniu rozstrzygnięcia nie odniósł się także do zarzutów dotyczących planu zagospodarowania przestrzennego. Zapisy nieobowiązującego planu miały zasadniczy wpływ na stanowisko organu I instancji, więc nie odniesienie się do nich przez organ odwoławczy rażąco narusza przepisy proceduralne, tym bardziej, że organ te zarzuty w uzasadnieniu przytoczył. Należy pamiętać, iż skarżący prowadzi działalność rolniczą, której inwestycje są wyłączone spod ustawodawstwa o planowaniu przestrzennym. Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego przeznaczając jakiś teren na cele produkcji rolnej nie może zawierać zakazów lub nakazów, które wyznaczałyby rodzaj i sposób prowadzenia tej produkcji (wyrok NSA z 30 V 1988 r., IV SA 302/88, ONSA 1988, nr 2, poz. 67). Na tych gruntach, w świetle utrwalonego orzecznictwa, może wykonywać zabudowę do produkcji rolnej, jaką z powodu działalności rolnej wnioskodawca uzna za potrzebną w świetle zasad racjonalnej gospodarki. Jak wskazano "zamierzenie budowy obiektów budowlanych służących produkcji rolniczej na terenie, którego przeznaczenie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego zostało ustalone jako grunty rolne, nie jest sprzeczne z tym planem w rozumieniu art. 43 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 89, poz. 415 ze zm.) w związku z art. 10 ust. 1 pkt 8 tej ustawy, jeżeli plan nie wprowadza zakazu takiej zabudowy" (uchwała składu pięciu sędziów NSA z 11 V 1998 r., OPK 40/97, ONSA 1998, nr 4, poz. 111).

Szukając wskazówek interpretacyjnych do rozstrzygnięcia dopuszczalności prowadzenia działalności na fermie bez uzależniania tego od planu zagospodarowania przestrzennego, należy pamiętać, że takie przedsięwzięcie (budynki przeznaczone do produkcji rolnej wraz z infrastrukturą) służy produkcji rolnej i podlega ochronie z art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 3.02.1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. Nr 16, poz. 78 ze zm.), albowiem grunty rolne pod budynkami mieszkalnymi oraz innymi budynkami i urządzeniami służącymi wyłącznie produkcji rolniczej nadal mają status gruntów rolnych. Oznacza to, że prowadzona produkcja rolna nie zmienia przeznaczenia budynków.

Strona skarżąca zwróciła też uwagę, że z art. 61 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 61 ust. 1 pkt 4 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym wynika, iż ferma prowadzona przez producenta rolnego ma status zabudowy zagrodowej, na co wskazuje wprost wykładnia prawa dokonana przez Ministerstwo Infrastruktury. Z ewidencji gruntów wynika, iż nieruchomość (działki), na których znajduje się ferma mają oznaczenia: dz. nr (...( BPsV, (...( BPsV, (...( PsV, co oznacza B - grunty pod zabudowę, Ps - pastwiska, V - klasa 5. Zapisy te dopuszczają zabudowę rolniczą i żadne plany zagospodarowania przestrzennego, czy też decyzje o ustaleniu warunków zabudowy do rozstrzygnięcia sprawy nie są potrzebne.

Wskazując na ilościową zmianę obsady świń z 714 DJP na 1478 DJP organ I i II instancji uznał, że doszło do zmiany sposobu użytkowania obiektu. Sama zmiana obsady świń nie jest jednak wystarczająca do wykazania zmiany warunków pracy, higieniczno-sanitarnych i ochrony środowiska. Skoro w poprzednim stanie prawnym i obecnie uwarunkowania ochrony środowiska wynikają z przepisów szczególnych, a organ nie wskazał, jakich elementów ta zmiana może dotyczyć; przeciwnie ogromne zmiany w technologii produkcji na skutek postępu technicznego we wszelakich dziedzinach ludzkiej aktywności uzasadniają tezę, że pomimo zwiększenia stada zwierząt do zwiększenia obciążenia środowiska nie doszło. Oddział WIOŚ w S. w dniu 26 kwietnia 2005 r. poinformował, że pomimo wielokrotnych kontroli w ciągu minionych lat nie stwierdzono jakichkolwiek naruszeń zagrażających środowisku. Dostępne publicznie raporty Polskiej Inspekcji Ochrony Środowiska zaświadczają, że na obszarach, na których działa P. środowisko naturalne jest w bardzo dobrym stanie, nie tylko nie pogarsza się jego jakość, ale w niektórych parametrach nastąpiła znacząca poprawa. Strona skarżąca dysponuje opiniami międzynarodowej firmy Inżynierów Konsultantów Carl- BRO, która w ciągu ostatniego półrocza wizytowała wszystkie fermy należące do Spółki na zlecenie agendy Rządu Duńskiego i przedstawiła wnioski, z których wynika, że wszystkie parametry środowiska są zachowane. Ponadto Spółka uzyskała pozwolenie zintegrowane zgodnie z ustawą Prawo Ochrony Środowiska, zaświadczające iż prowadzona instalacja spełnia wymogi obowiązującego prawa, zgodnie z wymogami stosowania najlepszych dostępnych technik (BAT) wynikającymi z Unijnej Dyrektywy IPPC o zintegrowanym zapobieganiu zanieczyszczeniom. Poprzedni dzierżawca prowadził chów trzody chlewnej w oparciu o pozwolenie wodnoprawne zezwalające na wykorzystanie 10400 m3 gnojowicy na rok na areale 220 ha, podczas gdy Spółka zagospodarowuje ok. 13500 m3 gnojowicy na areale 1070 ha, czyli doszło do znacznego zmniejszenia obciążeń na 1 ha.

Zdaniem strony skarżącej kwestii zmiany "układu obciążeń" organ nie opisał, co spowodowało niemożność odniesienia się do tego stwierdzenia. Spółka przestrzega prawa, w tym przepisów o warunkach utrzymania zwierząt (obsada)

i stosowała je na długo przez wprowadzeniem w Polsce takich unormowań, wzorując się na duńskich normach. Organy obu instancji uznając, że zwiększenie stada świń powodowało zmianę sposobu użytkowania rozumianą jako zwiększenie istniejących obciążeń, nie wskazując precyzyjnie o jakie obciążenia chodzi, np. dotyczące środowiska, materiałowe czy też inne, faktycznie uniemożliwiły rzetelną obronę. Organ nie przedstawił żadnych ekspertyz wskazujących na rodzaj "zwiększonego" obciążenia, lecz a priori przyjął, iż samo zwiększenie stada świń powoduje zwiększenie obciążeń.

Odnośnie zmiany sposobu użytkowania strona skarżąca powołała się na treść wyroku NSA z dnia 26 III 1999 r., IV SA 532/97, LEX nr 46771, i wskazała, że aprobuje to rozstrzygnięcie, ponieważ w rozpoznawanej sprawie, podobnie jak w sprawie będącej oceny NSA zmiana sposobu użytkowania nie przesądza samo przez się o zwiększeniu obciążeń.

Przed przejęciem fermy władze Gminy P. zapewniały inwestora o możliwości prowadzenia działalności we wskazywanym rozmiarze 12000 stanowisk tuczu. Również na etapie wniosku o decyzję warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla planowanej budowy zbiornika na gnojowicę spółka w sposób rzetelny podawała wielkość obsady zwierząt na 12000 stanowisk tuczu i decyzję o warunkach zabudowy na taką obsadę wydano w dniu (...(. Władze gminy popierały te zamierzenia, a zapisy planu zagospodarowania nie stanowiły przeszkody do wydania kolejnej decyzji z dnia (...( przedłużającej ważność decyzji ustalającej warunki zabudowy i zagospodarowania terenu.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany swego stanowiska.

Treść skargi została uzupełniona pismem procesowym z dnia 29.09.2007 r. w którym strona skarżąca rozbudowała argumentację prawną podniesionych zarzutów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje.

Skarga nie jest zasadna. W kwestii zarzutów strony skarżącej dotyczących podstawy prawnej należy stwierdzić, że zgodnie z art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane (Dz.U. z 2004r. nr 93, poz. 888 ze zm.), przepisu art. 71a, ustawy o której mowa w art. 1 nie stosuje się do zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, bez wymaganego pozwolenia i dokonanego przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy. W takich przypadkach stosuje się przepisy dotychczasowe. Oznacza to, że do zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego dokonanej przed dniem 31 maja 2004 r. mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118 ze zm) w wersji obowiązującej do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r., z których wynika, iż dokonanie takiej zmiany wymaga pozwolenia właściwego organu (art. 71 ust. 1). Do zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego dokonanej do dnia 30 maja 2004 r. zastosowanie znajduje również art. 71 ust. 3 Prawa budowlanego, nakazujący w takim wypadku odpowiednio stosować przepisy art. 50, 51 oraz 57 ust. 7 Prawa budowlanego. Taka ocena prawna została sformułowana w wyroku NSA z dnia 8 lutego 2007 r., II OSK 306/06, który rozpatrywał skargę kasacyjną Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. z dnia 15 grudnia 2005 r., II SA/Sz 770/05.

W myśl art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Postępowanie w sprawie II SA/Sz 770/05, po uchyleniu wyroku przez NSA, zostało umorzone postanowieniem z dnia (...( Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. w związku z cofnięciem skargi przez stronę skarżącą. Powołany wyżej art. 190 p.p.s.a stanowi, że wykładnią dokonaną przez NSA jest związany sąd, któremu sprawę przekazano. Postępowanie w sprawie, II SA/Sz 770/05, o wstrzymanie użytkowania obiektu zostało umorzone, ale postępowanie w niniejszej sprawie dotyczy dalszego etapu, a mianowicie zaniechania użytkowania i oparte jest na tym samym stanie faktycznym i prawnym. W związku z tym związanie wykładnią prawa dokonaną przez NSA w dalszym ciągu istnieje i mają zastosowane powołane przez ten Sąd przepisy prawa materialnego.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego zmiany sposobu użytkowania należy stwierdzić, że niekwestionowany w sprawie jest fakt, iż Spółka Akcyjna P., po przejęciu fermy trzody chlewnej w N., w 2001 r. przeprowadziła remont istniejących obiektów budowlanych i infrastruktury zwiększając trzykrotnie liczbę stanowisk hodowlanych dla zwierząt. W toku postępowania organy obu instancji przyjęły, że takie zwiększenie rozmiarów produkcji (10500 sztuk, 1478 DJP) stanowiło zmianę sposobu użytkowania obiektów budowlanych, w których prowadzona jest produkcja, w porównaniu ze sposobem użytkowania (3646 sztuk, 714,9 DJP) określonym w decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia (...(. Zgodnie z art. 71 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 maja 2004 r. przez zmianę sposobu użytkowania obiektu lub jego części należy rozumieć w szczególności podjęcie albo zaniechanie w obiekcie budowlanym lub jego części działalności zmieniającej warunki bezpieczeństwa pożarowego, powodziowego lub pracy, warunki zdrowotne, higieniczno-sanitarne lub ochrony środowiska, bądź wielkość lub układ obciążeń.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowane jest stanowisko, że zmiana sposobu użytkowania może polegać również na zintensyfikowaniu dotychczasowego sposobu użytkowania obiektu, jeżeli spowoduje to skutki, o których stanowi art. 71 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego (zob. wyrok NSA z 10.12.1990 r.,IV SA 602/90, ONSA 1991, nr 1, poz. 9).

W rozpoznawanej sprawie inwestor przejął budynki fermy hodowlanej w N., która zgodnie z decyzją o pozwoleniu na budowę była przewidziana, na stan średniodzienny 3646 sztuk. Po dokonaniu prac remontowych w budynkach inwentarskich oraz obiektach infrastruktury inwestor rozpoczął hodowlę trzody chlewnej dysponując 12 000 stanowisk, przy faktycznej obsadzie ok. 10500 sztuk (ustalenia postępowania wyjaśniającego). Wielkość produkcji uległa więc prawie trzykrotnemu zwiększeniu. Jak pokreślił Naczelny Sąd Administracyjny w przypadku nastąpienia intensyfikacji produkcji i znacznego zwiększenia liczby zwierząt hodowlanych, trzymanych w tych samych budynkach, pomimo postępu technologicznego w hodowli trzody chlewnej, musi to mieć istotny wpływ na zmianę warunków pracy, warunków higieniczno-sanitarnych czy ochrony środowiska, panujących w obiektach chlewni. Sama działalność związana z hodowlą zwierząt na większą skalę może znacząco oddziaływać na środowisko przy przedsięwzięciu polegającym na chowie lub hodowli zwierząt w liczbie nie niższej niż 210 dużych jednostek przeliczeniowych inwentarza, przewidziany w § 2 ust. 1 pkt 43 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz. U. Nr 257, poz. 2573). Odnosząc to do stanu hodowli prowadzonej przez spółkę P., która zwiększyła liczbę hodowanych zwierząt o ponad 700 DJP, należało przyjąć, że nastąpiła zmiana warunków ochrony środowiska w obiektach fermy hodowlanej i tym samym musiało mieć wpływ na zmianę sposobu ich użytkowania (zob. wyrok NSA z 8 II 2007 r.,

II OSK 306/06).

Działania strony skarżącej związane ze zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego (fermy hodowlanej) prowadzące do opisanych wyżej skutków, bez uzyskania stosownego pozwolenia stanowiły samowolę budowlaną w rozumieniu art. 71 ust. 3 Prawa budowlanego w brzmieniu z przed noweli z dnia 16 kwietnia 2004 r. Likwidacja tej samowoli nakazywała zastosować powołany przepis i odpowiednio art. 50 i 51 Prawa budowlanego. Należy zaznaczyć, że przepisy te ustawodawca nakazuje zastosować "odpowiednio", co oznacza, iż nie stosuje się ich "wprost", a więc z uwzględnieniem specyfiki danej sprawy, co należy odnieść także do skutków prawnych w postaci nakazu zaniechania użytkowania. Organ mógł więc wydać rozstrzygnięcie nakazujące zaniechanie użytkowania przedmiotowej fermy hodowlanej.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów należy stwierdzić, że uzyskanie przez stronę pozwolenia zintegrowanego na prowadzenie hodowli świń oraz zwiększenia areału gruntów w celu zagospodarowania nawozu naturalnego ma istotne znaczenie dla zachowania przez stronę norm ochrony środowiska, nie przesądza jednak tego, że nie została dokonana zmiana warunków ochrony środowiska w rozumieniu art. 71 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. Zmiana warunków ochrony środowiska w rozumieniu tego przepisu, spowodowana znaczną intensywnością produkcji hodowlanej, świadcząca o zmianie sposobu obiektu budowlanego, może bowiem mieścić się w granicach norm ochrony środowiska określonych w ustawie z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. Nr 62, poz. 627 ze zm.) oraz w przepisach szczególnych. Takie też stanowisko wyraził Naczelny Sąd Administracyjny (zob. wyrok NSA z 8 II 2007 r., II OSK 306/06).

Natomiast w kwestii nieotrzymania przez Starostę Powiatowego w K. pisma strony z dnia 10 stycznia 2001 r. zawierającego zgłoszenie zamiaru wykonania robót budowlanych należy stwierdzić, że prawidłowo przeprowadzono postępowanie dowodowe i przyjęto, iż fakt sporządzenia przez stronę takiego pisma nie jest równoznaczny z jego wysłaniem i doręczeniem organowi.

Zarzut strony dotyczący informowania władz gminy o zamiarze prowadzenia hodowli w większym rozmiarze nie ma dla sprawy żadnego znaczenia, ponieważ tylko formalne wystąpienie w kwestii zamiaru zmiany sposobu użytkowania mogło wywrzeć skutki prawne.

Nie ma też podstaw do przyjęcia, że zastosowane w sprawie przepisy powodują naruszenie zasady proporcjonalności, o której mowa w art. 64 Konstytucji RP. Przepisy Prawa budowlanego mają skutecznie przeciwdziałać samowoli budowlanej i stosowanie ich nie może być uznane za naruszające przepisy ustawy zasadniczej. Rozstrzygnięcie organów nadzoru budowlanego nie zmierza bowiem do pozbawienia inwestora możliwości prowadzenia działalności gospodarczej, lecz nakazuję prowadzić ją w ramach obowiązującego porządku prawnego.

W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a orzekł jak w sentencji.

Inne orzeczenia o symbolu:
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części, wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, przeniesienie pozwolenia na budowę, zatwierdzenie projektu budowlanego
Inne orzeczenia z hasłem:
Nadzór budowlany
Inne orzeczenia sądu:
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Inne orzeczenia ze skargą na:
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego

Szukaj inne orzeczenia NSA: